De NOE Familie in en om het Meetjesland: tak Boekhoute

B VII d     Petrus Noë

zoon van Petrus Bernardus Noë (B VI b) en Sophie Taets

° Boekhoute 26/5/1852
x Boekhoute 6/9/1875 Melanie Martens
† Boekhoute 7/1/1919
 

Drie weken voor haar dertigste verjaardag schonk Sophie Taets het leven aan een derde zoon, die ze de roepnaam van zijn vader meegaf.  Petrus Noë werd geboren op 26-5-1852 op de Graafjansdijk, gehucht "den Notelaer" te Boekhoute.

Nauwelijks 23 jaar oud huwde hij in Boekhoute op 6-9-1875 met Melanie Martens, dochter van Joannes Bernardus en Amelie Roegiest, werklieden uit Bassevelde. Melanie die op 10-7-1853 in Bassevelde was geboren, woonde toen als dienstmeid in St.-Jan-in-Eremo en had er op 29 september 1874 het leven geschonken aan een dochter Maria Ludovica die beiden op hun huwelijksdag als hun kind erkenden.

Petrus woonde in 1876 naast zijn broer Ferdinand op het Meuleken nr. 71, maar is later naar de Posthoorn getrokken.

Melanie heeft van het begin af, hard moeten werken. De tijden waren wel iets verbeterd, maar honger heeft ze nog geregeld gekend en zoals dat veel gebeurde (en nog gebeurt) maakt men van de nood een deugd. Melanie nam wel graag onderweg wat voer voor de dieren, of aardappelen van het een of andere veld, kwestie van de grootste nood een beetje te verlichten.

De eigenaars van die velden waren helemaal niet akkoord. De gendarmen hadden haar reeds gewaarschuwd. Toch werd ze op 21-7-1879 op heterdaad betrapt bij "het ontvreemden van beetwortelen die van den grond niet gescheiden waren..." Veertien dagen na de geboorte van haar 4de kind werd ze gedagvaard. Ze kreeg een boete van 10 frank en moest de kosten betalen ten belope van 5,60 frank. (59) Omgerekend in de frankjes van vandaag moet dat van 2.000 tot 2.500 fr. betekend hebben. (65)

In 1884 moest Petrus reeds 6 mondjes eten geven. Hij liet zijn kleine Rosalie van 5 jaar ook al meegaan naar school, iets wat toen zeer ongewoon was. Petrus kreeg reeds kosteloos onderwijs voor zijn 3 oudste en hoopte op een al even kosteloze babysit voor Rosalieke. Maar daar liepen de vroede gemeentenaren en de onderwijzer niet in. Rosalie werd geweigerd. Pas vanaf 7 jaar werd men verwacht. (61)

Petrus, die een grote persoon was, verdiende zijn brood met het snoeien en vellen van bomen. Hij had ook een klein boerderijtje met een café "de Ark van Noë", waaraan een zaaltje verbonden was. In dat zaaltje zorgden Petrus met een akkordeon en zoon Domien met een orgel voor het nodige amusement.

Vooral tijdens de eerste wereldoorlog, toen "uitgaan" beperkt bleef tot een trip naar het stamcafeetje had Petrus heel wat aantrok. Toevallig had hij ook nog schone dochters, die tijdens de oorlog wel eens met Duitsers omgingen en daarvoor als straf, na de oorlog, kaalgeknipt werden. De meeste van hen verdwenen dan ook uit Boekhoute.

Hij had enorm veel gezag: ruzie duldde hij niet en ruziemakers gingen vlug weg, want zijn stereotype woorden: "Mele, blaas 't licht uit, (het was nog de tijd van de petroleumlampen) deur open en 't kapmes!" deed alle gespuis vluchten.

Petrus is kort na de oorlog, op 7 januari 1919 te Boekhoute gestorven. Melanie was op latere leeftijd een zeer eigenzinnig mens geworden. Ze is practisch nooit ziek geweest. Ze wilde geen hulp en is gestorven van de eenzaamheid die ze zelf zocht. Ze werd ruim 91 jaar oud en sloot in Boekhoute voor goed de ogen op 27-11-1944.

Zij heeft het leven geschonken aan 17 kinderen. Haar jongste werd geboren toen ze bijna 48 jaar oud was.

"Het was normaal dat vrouwen vroeger veel kinderen ter wereld brachten," zegt men nu. Die uitspraak is zeker niet de hele waarheid. Pas in de tweede helft van de 19de eeuw en in het begin van de 20ste eeuw was de vruchtbaarheid bij de Vlaamse vrouwen zeer groot. Pas toen waren grote gezinnen "normaal". Dat had enerzijds duidelijk iets te maken met de lagere gemiddelde huwelijksleeftijd en anderzijds met de borstvoeding. Ook in het noorden van West-Vlaanderen, in de Westhoek en in de Antwerpse Kempen heeft men een opvallend hogere vruchtbaarheid genoteerd. In die streken schakelde men vlugger over van borstvoeding op koemelk.

Borstvoeding heeft een immunizerend effect op de zuigeling en een anticonceptioneel effect op de moeder. Minder lang borstvoeden verkortte dus het interval tussen opeenvolgende zwangerschappen en verhoogde de kans op allerlei kinderziekten, waardoor de kindersterfte dan weer toenam. De natuur compenseerde dus voor die hogere geboortecijfers. (18)

In de tweede helft van de 19de eeuw en het begin van de 20ste eeuw kwam de helft van de kinderen uit kroostrijke gezinnen of anders gezegd: 1/3 van de gezinnen had 5 kinderen of meer, in leven. Dat was in de 17de en 18de eeuw zeker niet het geval: door ontwrichting van de economische en maatschappelijke strukturen enerzijds en de hogere huwelijksleeftijd en talrijke kindersterften anderzijds telde het gemiddelde gezin in het Ancien Régime slechts 2 tot 3 kinderen.

Melanie is erin geslaagd 11 van haar 17 kinderen groot te brengen.
 

Meest recente bijwerking: 2008-08-02 08:48:18 +0200