| Koe Ngaahi Kato
Koe ngaahi kato eni na'e faka'aonga'i faka'aho 'e he Tonga. 'Oku
kehekehe 'aupito 'ae ngaahi kato 'oku 'asi hono ngaue'aki he ngaahi 'aho
ni 'o fakatatau pe ki he ngaahi naunau masani 'oe kuonga ni, ka 'oku ha
atu 'i he ngaahi fakataataa 'i he konga ki lalo 'oe peesi ni 'ae faka'ofo'ofa
mavahe 'oe nimangaue 'oe Tonga.
Koe Ngaahi Kato Ngaue
..
| Kato Tuki |
|
Koe kato tuki 'oku hange pe koe kato polapola ka 'oku
fa si'i ange. 'Oku ngaue 'ae kato tuki ki he fangota he 'oku loloto,
kae lahi fe'unga ki he to'oto'o. 'Oku fahi ua fakaloloa 'ae louniu
mata 'i hono palalafa, pea hae hono palalafa ke manifi. 'Oku tu'utu'u
'ae fa'ahi louniu ki he konga 'e 2 pe lahi ange, fakatatau ki he fiema'u
'ae taha lalanga. 'Oku lalanga fakapola 'ae konga 'e taha pea pelu
ua. 'Oku fi fakataha leva 'ae ongo hikuhiku 'o nono'o fakapona ki
he ongo tafa'aki ke ma'u mo mapuni. |
| Kato Fakaloumasi |
 |
Koe kato fakaloumasi 'oku ngaue'aki ki he
tufa me'akai 'i he ngaahi katoanga, moe feipulua 'oe ngaahi 'apisia.
'Oku 'ikai ngata pe 'i he fe'unga 'a hono lahi ki he 'inasi 'oe tufa, ka
'oku faingofua mo vave 'a hono lalanga. 'Oku fahi ua fakaloloa 'ae
louniu mata 'i hono palalafa, pea hae hono palalafa ke manifi. 'Oku
tu'utu'u 'ae fa'ahi louniu ki he konga 'e 2 pe lahi ange. 'Oku lalanga
'ae kongokonga 'o fakahoa, pea fi fakataha ki loto 'ae hikuhiku'i hoa ke
fakama'u, faliki mo kavei 'aki 'ae kato. |
| Kato Polopola |
 |
Koe kato polopola koe kato louniu. Koe kato mohu 'aonga mo
tolonga taha eni 'ae Tonga. 'I he tupu hake hei'ilo pe na'e 'i ai
ha 'api na'e ta'e 'i ai ha'anau kato louniu 'e nima. Ko 'ene kei
mata mo fo'ou 'oku ngaue'aki ki he fa'o'anga 'umu moe me'akai. 'I
he'ene motu'a 'oku tuku atu ki tu'a ki he tufi veve moe fakamaau 'api.
'Oku fahi ua 'ae louniu 'i hono palalafa pea hae hono palalafa ke manifi.
'Oku lalanga fakapola, pea pelu ua 'o fi hono faliki ke nono'o ki tuliki. |
| Kato Fakahunga |
 |
Koe kato faka-hunga koe kato louniu 'e ua
kuo hoko 'i kongaloto ke ma'u ha kato 'e taha 'oku lahi ange. Na'e
lahi fe'unga 'ae kato ni ki hono fakatu'uta 'ae ngaahi 'umu lalahi ange
hange koe 'umu faka-hunga pe 'umu hula, 'o ui ai pe koe kato faka-hunga.
Koe fakatata ki he lahi 'oe kato na'e lava lelei pe ke fakatoka e 'ufi
'oe 'umu ki takele, kae toka 'olunga hono puaka. |
|
<><><><><><><>
Koe Ngaahi Kato Teu 'a Fafine
| Kato 'Oa |
 |
Koe kato 'oa koe kato to'oto'o 'a fafine 'i
he'ene kei fo'ou, pea ngaue'aki ki he fangota 'i he'ene matu'otu'a ange.
'Oku ngaohi mei he muka'i louniu au iiki. 'Oku tele manifi hono palalafa
ke molu 'ae ngutu'i kato, pea lalanga ma'opo'opo 'aupito, 'o fi fakama'u
'i faliki. 'Oku ui 'a hono fo'i fi koe talafau pea 'oku ma'u mei
ai 'a e fo'i paloveape koe 'Nimo 'i Talafau, koe fa'a pulia pe 'efihia
'ae fangota 'i he talafau 'oe 'oa. |
| Kato 'Oa Fakaono |
 |
 |
Koe kato to'oto'o eni 'e taha 'a fafine Tonga.
Ko hono tupu'anga mei Ono 'i Fisi. 'Oku toe molu ange 'ae kato ni
'i he 'oa, he 'oku ngaue 'aki 'ae lou'akau au iiki, pea toe ma'opo'opo
ange hono lalanga. 'Oku fopotopoto 'ae konga ki 'olunga 'oe kato,
kae tapafa hono tefito, koe ua hono talafau, 'o na fekolosi'aki 'i he takele
'oe kato. 'Oku fa'a teuteu'i 'aki e lou'akau fakalanu pea fi pe ki
ai mo hono kavei. |
| Kato Alu |
 |
 |
Koe kato alu 'oku lalanga
mei he aka 'oe 'akau koe alu 'oku tupu 'i he matatahi 'o 'Eua. 'Oku
ta'aki 'ae aka 'o fakamomoa pea fakalanu 'i he taimi 'e ni'ihi ke fai 'aki
'ae lalanga. 'Oku faka'aonga'i ki he fa'o'anga me'a teuteu 'ae fafine
mali, pe tokotaha pekia. 'I he kuonga ni 'oku ngaue'aki 'aki e ngaahi
naunau kehekehe ki hono fa'u mo hono teuteu'i 'oe kato alu, ka 'oku kei
ma'u pe hono hingoa mo hono 'aonga. |
| Kato Mosikaka |
 |
 |
Koe kato eni 'oku pehe koe kato 'ae Tamaha.
Na'e lalanga momo iiki mei he kavele'i pulu pea fakatapa 'aki e nge'esi
fingota iiki. 'Oku pehe 'oku 'ikai 'i ai ha taha te ne toe 'ilo ki
hono founga lalanga. Na'e taha pe 'ae kato mosikaka na'e toe 'i Tonga,
pea na'e faka'ali'ali 'i he Mesiume 'ae Kolisi ko Tupou, ka 'oku pehe na'e
vela 'o 'auha. |
|
|